بسیاری از شهروندان تصور می‌کنند شورای شهر می‌تواند مستقیماً دستور آسفالت یک خیابان را صادر کند، مدیران شهرداری را جابه‌جا کند یا درباره تمام مسائل و مشکلات شهر تصمیم بگیرد؛ اما واقعیت این است که اختیارات شورای شهر در چارچوب قانون تعریف شده و این نهاد، با وجود نقش مهمی که در اداره امور شهری دارد، محدودیت‌هایی نیز دارد.

آشنایی با این محدودیت‌ها به شهروندان کمک می‌کند در آستانه انتخابات شورای هفتم، وعده‌های نامزدها را واقع‌بینانه‌تر ارزیابی کنند.


۱. شورا مجری پروژه‌های عمرانی و خدماتی نیست

اجرای پروژه‌هایی مانند آسفالت معابر، احداث پارک، جمع‌آوری زباله، توسعه فضای سبز و اصلاح شبکه معابر بر عهده شهرداری است. شورا در چارچوب وظایف قانونی، بودجه و برنامه‌های شهرداری را تصویب می‌کند و بر عملکرد و نحوه اجرای آن‌ها نظارت دارد؛ اما جایگزین شهرداری در امور اجرایی نمی‌شود.


۲. اعضای شورا حق دخالت مستقیم در امور اداری شهرداری را ندارند

اعضای شورا نمی‌توانند شخصاً برای نصب، عزل یا جابه‌جایی کارکنان شهرداری تصمیم بگیرند یا به کارکنان و واحدهای شهرداری دستور اجرایی بدهند. همچنین واگذاری مسئولیت‌های اجرایی و مدیریتی در شهرداری و مجموعه‌های وابسته به اعضای شورا ممنوع است.


۳. شورا اختیار برکناری مدیران سایر دستگاه‌های اجرایی را ندارد

شورای شهر رئیس تمام ادارات و سازمان‌های مستقر در شهر نیست. برای مثال، اعضای شورا نمی‌توانند مدیران ادارات آبفا، برق، گاز، آموزش‌وپرورش یا سایر دستگاه‌های دولتی را منصوب یا برکنار کنند. البته شورا می‌تواند مشکلات و مطالبات شهروندان را از طریق مکاتبه، دعوت از مدیران، برگزاری جلسات و پیگیری‌های قانونی دنبال کند.


۴. مصوبات شورا نمی‌تواند خارج از چارچوب قانون باشد

شورا در تصویب عوارض، تعرفه‌ها، مقررات و سایر مصوبات باید در محدوده اختیارات قانونی خود عمل کند. هیچ مصوبه‌ای نمی‌تواند مغایر قوانین و مقررات کشور باشد یا برای شورا اختیاری ایجاد کند که قانون به آن نداده است. مصوبات شورا نیز تابع سازوکار قانونی بررسی و تطبیق هستند.


۵. معامله اعضای شورا و بستگان درجه یک آن‌ها با شهرداری ممنوع است

اعضای شورای شهر و بستگان درجه یک آن‌ها حق انجام معامله و انعقاد قرارداد با شهرداری، سازمان‌ها، مؤسسات و شرکت‌های وابسته به آن را ندارند. این ممنوعیت برای جلوگیری از تعارض منافع و سوءاستفاده احتمالی از جایگاه عضویت در شوراست.


اما آیا شورای شهر اختیار چندانی ندارد؟ قطعاً خیر!

شورای شهر از اختیارات مهم و تأثیرگذاری برخوردار است که از جمله آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

- انتخاب شهردار و نظارت بر عملکرد او.

- تصویب بودجه سالانه، اصلاح و متمم بودجه و تفریغ بودجه شهرداری.

- تصویب برنامه‌ها و طرح‌های مرتبط با توسعه و اداره شهر در چارچوب قانون.

- نظارت بر عملکرد شهرداری و سازمان‌ها و شرکت‌های وابسته.

- بررسی و پیگیری مطالبات و مشکلات شهروندان.

- تصویب عوارض محلی در حدود اختیارات قانونی.

- سؤال از شهردار و استفاده از سازوکارهای قانونی برای استیضاح و برکناری او.


سخن پایانی؛ وعده‌های انتخاباتی را با اختیارات قانونی بسنجیم

در آستانه انتخابات شورای هفتم، صرفاً به تعداد وعده‌ها و جذابیت شعارهای نامزدها توجه نکنیم. از خودمان بپرسیم: آیا تحقق این وعده واقعاً در اختیار شورای شهر است؟ آیا نامزد موردنظر از حدود وظایف و اختیارات شورا شناخت کافی دارد؟ و آیا برای مشکلات شهر، راهکار قانونی و عملی ارائه می‌کند؟

خصوصا نامزدهایی که برای بار دوم و سوم دوباره کاندیدی می شوند، عملکردشان را دوباره بسنجید!

شورای شهر نه یک نهاد تشریفاتی و بی‌اختیار است و نه نهادی که بتواند به‌تنهایی تمام مشکلات شهر را حل کند. کارآمدی آن به شناخت درست قانون، انتخاب افراد توانمند، تصمیم‌گیری صحیح و نظارت مؤثر بستگی دارد.